Son Yorumlar

2 Aralık 2018 Pazar

CUMHURİYETİN İLANI


CUMHURİYETİN İLANI (29 Ekim 1923)

Nedenleri :
  • TBMM’nin milli egemenliğe dayanması.
  • Milli egemenliğin ancak cumhuriyetle mümkün olması.
  • TBMM’nin Batıyı örnek alması .
  • Saltanatın kaldırılmasıyla devlet başkanlığı sorununun ortaya çıkması.
  • Meclis Hükümeti sistemine göre bakanların seçimle belirlenmesi, bir hükümet kurulmasının çok uzun sürmesi ve icraatların gecikmesi.
  • 1923 sonbaharında Bakanlar Kurulu’nun görevden ayrılması ve bir hükümet sorununun ortaya çıkması.
Cumhuriyetin İlanının Sonuçları :
  • Rejim hakkındaki tartışmalar sona ermiştir.
  • Anayasada şu değişiklikler olmuştur:
  • Türkiye’nin yönetim şekli cumhuriyettir.
  • Devletin dini İslam’dır.
  • Resmi dil Türkçe’dir.
  • Mustafa Kemal, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı olmuştur.
  • Cumhurbaşkanını meclisin seçmesi kesinleşmiştir.
  • Cumhurbaşkanının seçilmesi ile devlet başkanlığı sorunu sona ermiştir.
  • M. Kemal, İsmet Paşa’ya hükümet kurma görevini vermiştir.
  • TBMM başkanlığına Fethi Bey seçilmiştir.
  • Meclis hükümeti yerine kabine sistemine geçilmiştir.
HALİFELİĞİN KALDIRILMASI (3 Mart 1924)
Nedenleri :
  • Cumhuriyetin ilanı ve cumhurbaşkanının seçilmesi ile halifeliğin bir rolünün kalmaması.
  • Eski rejim taraftarlarının sığınabilecekleri tek makam olarak halifeyi görmesi.
  • TBMM’deki bazı vekillerin Halife’yi TBMM’nin üstünde kabul etmesi.
  • Halife Abdülmecid Efendinin talimatlara uymaması ve yetkilerini aşacak uygulamalara girişmesi.
  • Batı’yı kendine örnek alan bir ülkede halifeliğin, laikliğe ve çağdaşlaşmaya engel olabileceği endişesi.
  • Ağa Han ve Ali Han’ın İsmet Paşa’ya Halife’nin korunması için yazdıkları mektubun İsmet Paşa’dan önce Tanin Gazetesi’nin eline geçmesi ve bunun gazetede yayınlanması.
3 Mart 1924’te şu kararlar alınmıştır:
  • Halifelik kaldırılmıştır.
  • Şer’iye ve Evkaf Vekâleti kaldırılmış, daha sonra yerine, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur.
  • Erkân-ı Harbiye-i Umûmiye Vekâleti kaldırılmış, yerine Genelkurmay Başkanlığı kurularak, asker siyasetten uzaklaştırılmıştır.
  • Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilmiş eğitimde birlik ve laiklik sağlanmıştır.
  • Osmanlı Hanedanı üyelerinin sınır dışına çıkarılması kararlaştırılmıştır.
Sonuçları :
  • Laikliğe geçişin en önemli aşaması tamamlanmıştır.
  • Türkiye Cumhuriyetinin karakteri tam olarak ortaya konmuştur.
  • Türkiye’de ümmetçilik arayışları sona ermiştir.
  • Ulusal egemenlik güç kazanmıştır.
  • İnkılapları gerçekleştirilmek için zemin hazırlanmıştır.
1924 ANAYASASI (20 Nisan 1924)
  • Cumhuriyetin ilanı ile Türk Devleti’nin rejimi belirlenmiş ve eski anayasa ihtiyaçları karşılayamaz olmuştur. Bu nedenle 1924’te yeni bir anayasa hazırlanmıştır.
  • 1924 Anayasası 105 maddeden oluşmuştur.
1924 Anayasası’nın Bazı Maddeleri Şunlardır :
  • Egemenlik kayıtsız şartsız, milletindir.
  • Devletin yönetim şekli cumhuriyettir.
  • Devletin dini İslam, başkenti Ankara resmi dili Türkçe’dir.
  • Devletin rejimi, başkenti ve bayrağı değiştirilemez.
  • Seçilme hakkı yalnız erkeklere aittir.
  • Cumhurbaşkanı dört yılda bir meclis tarafından ve meclis içinden seçilir.
  • Üst üste aynı kişi iki kez cumhurbaşkanı olabilecektir.
  • TBMM üyeleri dört yılda bir seçilir. Seçme yaşı 22, seçilme yaşı ise 30’dur.
  • Seçme ve seçilme hakkı yalnız erkeklere aittir.
  • Yasama, yürütme ve yargı yetkisi TBMM’nin denetimi altındadır.
  • Türkiye Cumhuriyeti’nin tüm vatandaşları kanun önünde eşittir.
1924 Anayasası’nda Yapılan Değişiklikler :
  • “Devletin dini İslamdır” maddesi 1928’de anayasadan çıkarılmıştır.
  • 1937’de Atatürk İlkeleri anayasaya girmiştir.
  • Seçme yaşı 22’ye çıkarılmıştır.
  • Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı verilmiştir.
  • Ormanlar devletleştirilmiştir.
  • Toprak reformu gerçekleşmiştir.
Not: Türkiye Cumhuriyetinin en uzun ömürlü olan ve en çok değişiklik yapılan anayasası 1924 Anayasası’dır.
ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ DENEMELERİ
Birinci mecliste;
  • Tesanüt Grubu,
  • Halk Zümresi ve Islahat Grubu,
  • Müdafaa-i Hukuk Grubu,
  • İstiklâl Grubu adlarında gruplar oluşmuştur.
  • Atatürk, 151 milletvekili ile Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubunu kurmuştur (Mayıs 1921). Başkanı da M. Kemal olmuştur.
  • Mecliste Birinci ve İkinci Grup adlarında ayrılmalar meydana gelmiştir.
  • Seçimlerin yenilenmesi kararı alınmıştır (1 Nisan 1923).
  • Seçimden sonra M. Kemal, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu yerine, Halk Fırkası’nı kurmuş (9 Eylül 1923), başkanlığına da M. Kemal seçilmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra parti “Cumhuriyet Halk Partisi” adını almıştır.
  • Seçimlerde çoğunluk olarak M. Kemal taraftarları kazanmış, İkinci Grup meclise girememiştir.
  • Askerlerin görevlerini sürdürdükleri bir sırada milletvekili olamayacakları bir kanunla kabul edilmiştir (19 Aralık 1924).
  • Kazım Karabekir Paşa, Refet Paşa ve Ali Fuat Paşa ordudan ayrılmıştır.
 A) TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASI (17 Kasım 1924)
  • Kazım Karabekir Paşa, Ali Fuat Paşa, Cafer Tayyar Paşa, Adnan Bey, Rauf Bey, Refet Bey Cumhuriyet Halk Fırkası’nın icraatlarına karşı çıkmışlardır. Terakkiperver Cumhuriyet Partisi: KARAR (Kazım Karabekir, Adnan Adıvar, Refet bele, Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay)
  • Muhalifler Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası adında yeni bir parti kurmuşlardır.
  • Başkanlığına Kazım Karabekir seçilmiştir.
  • Dine saygılı olduğunu söyleyen bu partiye eski rejim taraftarlarından büyük destek gelmiş ve kısa sürede güçlenmiştir.
  • Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasından cesaret alanlar, Şeyh Said önderliğinde rejim karşıtı bir isyan çıkmıştır.
  • Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası isyanda rolü olduğu gerekçesi ile kapatılmıştır (5 Haziran 1925).
Share:

0 komentar:

Yorum Gönder

Kaç Kişi Online ?

Blogger tarafından desteklenmektedir.
Sizde Notlarınızın Paylaşılmasını İstiyorsanız Sağ Altta Bulunan Chat Sekmesinden Bize Ulaşabilirsiniz

Öne Çıkan Yayın

2018 Yeni Basım Antrenmanlarla Matematik Full serisi indir

Burdan İndirebilirsiniz

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Bu Blogda Ara

Follow by Email

Bizlere Sizde Not Göndermek İçin Sağ Altta Bulunan Chat Sekmesini Kullanabilirsiniz

Recent Posts

Unordered List

Pages

Theme Support